ابراهيم رفعت باشا ( مترجم : هادى انصارى )
175
مرآة الحرمين ( سفرنامه حجاز و تاريخ و جغرافياى راهها و بقاع متبركه آن ) ( فارسى )
وارد خانهها شد و آنچه كه در داخل آنها بود با خود به مسفله برد . در سال 1073 ه . مجددا باران شديدى باريدن گرفت و در پى آن سيل بزرگى راه افتاد كه به مسجد الحرام هجوم آورد و آب تا حد قنديلها رسيد . در سال 1091 ه . آسمان بارشى را شروع كرد كه شبيه آن را كسى نديده بود در اثر آن خانههاى زيادى ويران گرديد آنچه را كه در سوق الليل و مسفله و نواحى كم ارتفاع بود ، منهدم ساخت و آب داخل مسجد الحرام شد و نيمى از كعبه را در برگرفت . آن روز روز بيرون رفتن حاجيان مصرى از مكه بود كه سيلاب ، تمامى مسافران را از هم پراكنده ساخت و از اتفاقات نادرى كه به وقوع پيوست ، اينكه شترى جهاز دار را آب به همراه خود به داخل مسجد كشاند و همچنان آن را مىچرخانيد تا آن كه پس از جدا شدن جهاز از وى ، شتر را بر روى منبر خطابه افكنده و آن حيوان تا روز بعد بر روى آن باقى بود ! تاريخنگاران اين سيل را به نام « طغى الماء » يا طغيان آب ناميدند . در سال 1903 ه . آبراه بزرگى در منطقهء مسفله ( پايينترين محله مكه ) احداث گرديد تا بدين وسيله سيلابها به سوى بركهء ماجن منحرف و رانده شود . در روز شنبه ، 21 ذى الحجه سال 1325 ه . ( - 25 ژانويه سال 1908 م ) در چهارمين سفر حج خود ، باران شديدى باريدن گرفت كه منجر به سيل مهيبى گرديد كه در 33 سال اخير ، بنابر آنچه كه به من اطلاع دادند ، بىسابقه بود . سيل همچون آب خروشان نيل ، با عرضى در حدود 50 متر كه از كوههاى جياد سرازير گرديد ، به جريان افتاد . در اين لحظه صداى رعدى از بالاى كوههاى ياد شده همانند صداى تعدادى از توپها كه همزمان شليك نمايند برخاست . تمامى خيابانها ، مملو از آب گرديد ، چنان كه در خيابان وادى ابراهيم ژرفاى آن حدود دو متر بود . آب از دروازههاى مسجد الحرام وارد مسجد گرديد و آن را غرق در آب نمود و تنها راه فرار از درون مسجد ، شنا بود . در اين حال جهاز و بار شتران را شناور و سرگردان بر روى آب مىديدى و صداى خروش آب را همانند آن كه در كنار كانالهاى پلهاى خيريه ، در حالى كه دريچههاى آن را باز كرده باشند ، مىشنيدى . همچنانكه در تصوير ص 176 مىبينيد ، مردم در حال بيرون آمدن از مسجد الحرام از باب الرحمه هستند در حالى كه ساق پا را عريان نموده و لباسها را تا روى زانو يا بالاتر از